ਫਰਾਡ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕੇਤ

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਵੇਸ਼ ਸੰਬੰਧੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਬਚਾਓ। ਧੋਖੇ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿਤਾਵਨੀ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਓ।

ਉੱਚ ਰਿਟਰਨ। ਕੋਈ ਜੋਖਮ ਨਹੀਂ। ਗਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ
ਤੁਸੀਂ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਚੋਖੇ ਸਿਆਣੇ ਹੋ। ਪਰ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਧਾਰਨ-ਤੋਂ-ਵੱਧ ਨਿਵੇਸ਼ ਰਿਟਰਨਾਂ ਦੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਨਾਲ ਫਸਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕਹਿਣ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ “ਜੋਖਮ-ਮੁਕਤ” ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ “ਸੰਪੱਤੀਆਂ” ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ “ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਹੱਥਾਂ” ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜੇ ਇਸਦਾ ਸੱਚ ਹੋਣਾ ਅਸੰਭਵ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ!

ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਜਾਲ
ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਪਰ ਫਿਰ ਕੀ ਜੇਕਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਾ ਹੈ—ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਦੋਸਤ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਦੱਸ, ਜਾਂ ਚਰਚ, ਕਲੱਬ ਜਾਂ ਕੰਮ ‘ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਸਾਥੀ। ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਸਾਡੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਾ ਹੀ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਧੋਖੇਧੜੀ ਨੂੰ ਵਧਾਵਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਬਿਨਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਤਾਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਰਕਮ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧੋਖੇਧੜੀ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਿਕਾਰ ਇੰਝ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਮੌਕਾ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ
ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਜਾਗਰੂਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋ। ਪਰ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਝ ਦਰਸਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਹੈ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਨਾਉਣਾ ਜਦਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵਾਧੂ ਪੈਸੇ ਕਮਾਓਗੇ। ਉਹ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਮੌਕਾ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਚੋਣਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਜਾਂ ਇੰਝ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਹੱਥੋਂ ਜਾਣ ਦੇਣਾ ਮੂਰਖਤਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਪੂਰਨ ਕਨੂੰਨੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਹਰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਬੱਚਤ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਦਬਾਅ
ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਹਿਣਾ ਹੈ। ਪਰ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਦਬਾਅ ਪਾ ਕੇ ਵਿਕਰੀ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਯੁਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਜਾਨਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਈਨ-ਅਪ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨੇ ਹੋਣਗੇ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਪਾ ਰਹੇ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟ ਸਕਦੇ—ਤਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨਾ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ!

ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਨਾ ਮਿਲਣਾ
ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਚੰਗਾ ਸਹਿਜ-ਗਿਆਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਗਿਆਨ ‘ਤੇ ਪਰਦਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਹੀ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬੇਤੁਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਟਾਲ ਦੇਣ ਅਤੇ ਬੇਹਦ ਗੁੰਝਲਦਾਰ, ਬੇਜੋੜ, ਅਤੇ ਬੇਕਾਰ ਦੀ ਗਪਸ਼ਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤਰਕਾਂ-ਵਿਤਰਕਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਪਾਓ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲਣ, ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਓ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਬੀ.ਸੀ. ਸਿਕਿਓਰਿਟੀਜ਼ ਕਮਿਸ਼ਨ (BC Securities Commission) ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲੇਗਾ, ਓਨੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਦੇ ਸਕਾਂਗੇ।